પરિચય

કાળાબજારી (Black Marketing) એ એવી ગેરકાયદેસર આર્થિક પ્રવૃત્તિ છે જેમાં આવશ્યક ચીજો, સેવાઓ અથવા માલને સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલ નિયમો અને કિંમતોની વિરુદ્ધ ઊંચા ભાવમાં વેચવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે અછત, યુદ્ધ, આપત્તિ, મોંઘવારી અથવા સરકારી નિયંત્રણોની પરિસ્થિતિમાં કાળાબજારી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. કાળાબજારી માત્ર આર્થિક ગુનો નથી, પરંતુ તે સમાજના નૈતિક માળખાને પણ નુકસાન પહોંચાડે છે.

ભારતમાં કાળાબજારી રોકવા માટે અનેક કાયદાઓ બનાવવામાં આવ્યા છે, જેમાં મુખ્યત્વે Essential Commodities Act, 1955, Prevention of Black marketing and Maintenance of Supplies of Essential Commodities Act, 1980 વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.